Serazat, 18 Haziran 2002
Alpay Durduran
ORTAM SAVUNUCULARINI YARATIR
ORTAM SAVUNUCULARINI YARATIR
Küçücük bir Avrupa devletinin dünyanın büyük parçalarını sömürgeleştirmesinin hayret verici örneği Kıbrıslılar’ın bildiği bir olgudur. Tarihte Kıbrıs ta sömürgecilik yapmış Anadolu ve Suriye sahillerinde hatta Mısır’da sömürgeler kurmuştu; bu kısım büyük fetihleri tarih diye yutturma nedeniyle pek bilinmez. Ama sömürge olması ve İngiltere tarafından uzun süre yönetilmesi sömürgeciliği bilmesine yeter. Nasıl oluyor da bir küçük Avrupa ülkesi okyanus aşırı bir büyük ülkeyi sömürge yapabilmiştir? Bunun tek bir izahı vardır. Oralardan destekçi bulmuştur.
Örneğin Hindistan’da bir özel şirket sömürge kurmuş ve yıllar sonra bunu İngiltere Kraliçesine akbul ettirmiştir. Orada yerli destekçiler olmasa ne kadar dayanabilirdi?
Bu durum işgal sonrasında Hidistan’a yerleşen Timuroğullarına da olanak veren bir tutuma işaret eder. Yerli halk sultanın o ya da bu ülkeden gelmesini yerli bir sultana tercih edebilecek duruma düşürülmüştü. Sarayda yerli oturmamış da bir kendi gelen oturmuş ne olur yani dedirtmiştir. Nitekim Timuroğullarının Hindistan saltanatı uzun ömürlü ve başka dönemlere göre daha müreffeh bir dönem olarak kaydedilmiştir. Çin’deki Kubilay sultanlığı da Çinliler’in bugün bile Cengiz Han’ı kendilerinden saymalarına ve onunla övünmelerine engel olmamıştır.
İnsanlar milliyetci olmakla birşey kazanacaklarını sanmaya başladıkları bir dönem oldu. O da Fransız ihtilali ile Napolyon’un zaferlerinin bir sonucudur. Yoksa insanlara milliyetcilik izafe etmek genel bir kural değildir. Asıl olan ortamın bir çıkar zümresi oluşturması ve ortamın değişmemesi için o çıkar zümresinin direnmesidir. Çıkarları pamuk ipliğine bağlı olanlar kısa vadeli çıkarları ön plana çıkarırlar çünkü uzun vadede herkes için daha iyi olacak bir ortamı kendilerine yarayacak diye benimseyemezler. Uzun vadede bi birleşik Kıbrıs herkese yeni fırsatlar yaratarak şimdi çıkarları bozulmamış olanlara da hizmet eder ama üretimde olmayan, hizmet sektöründe ise sadece belirli bir kişi veya zümreye dalkavukulu ettiği için çıkar elde eden bundan birşey kazanamaz. Çoluk çocuğu olsıun istifade eder derseniz o şimdi de çocuklarını bir büyüğe kapılandırıp çıkarlarını sağlayacağını ve eldeki tavuğun gelecek kazdan iyi olduğunu sanır. Bazıları ise ortam bozulur bozulmaz yok olacak çıkarlara sahiptir.
Her zaman görülmüştür ki ortam savuncularını yaratmıştır. Cezayir’de Fransız egemenliğinin savunucuları da olmuştur, Amerika’da Güneyli askerlere katılan köleler de...
Savunuculara değişikliği kabul ettirmek için ortamdan zarar görenlerin güçlü olmaları gerekir. Güç zarar gören yerlilerle de değişimi başka nedenlerle isteyen yabancılarla da sağlanır. Tarihte örnekleri görülmüştür. Sömürgecilik Amerika’nın bastırmasıyle tasfiye edilirken yerli ve yabancı dayanışması görülmüştür.
Bizde kahredici ortam hızlı bir göçle zarar görenleri uzaklaştırdığı için yerli değişim isteklileri yeterince güce ulaşamamaktadırlar. Türkiye yardımları da ortamdan beslenen bir zümre yaratmıştır ve bunlar bu haybeyi değişimden sonra bulamayacaklarını bilirler.